Uf, Ug, Uw Nedir? Pencerenin Isı Geçirgenlik Değerlerini Okuma Rehberi

Bir PVC pencere kataloğunu ya da ürün sayfasını açtığınızda "Uf = 1,16 W/m²K" gibi değerlerle karşılaşırsınız. Bu kısaltmalar, pencerenin ne kadar ısı kaçırdığını sayıyla ifade eder ve farklı teklifleri karşılaştırmanın en objektif yoludur. Ancak üç farklı değer olduğu ve her biri pencerenin farklı bir parçasını anlattığı için sık sık karıştırılırlar. Bu rehberde Uf, Ug ve Uw değerlerinin ne olduğunu, nasıl okunacağını ve teklif alırken nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlatıyoruz.

U değeri ne anlatır?

U değeri (ısıl geçirgenlik katsayısı), bir yapı elemanının 1 metrekaresinden, iç ve dış ortam arasında 1 derecelik sıcaklık farkı olduğunda geçen ısı miktarını gösterir. Birimi W/m²K'dir (watt bölü metrekare-kelvin). Kural basittir: U değeri ne kadar düşükse, eleman o kadar az ısı geçirir, yani yalıtımı o kadar iyidir.

Kışın bu, içerideki ısının dışarı kaçmaması; yazın ise dışarıdaki sıcağın içeri iletilmemesi demektir. Akdeniz'de düşük U değeri, klimanın daha az çalışması anlamına gelir.

Uf: kasa ve kanadın ısı geçirgenliği

"f" harfi İngilizce frame, yani çerçeve kelimesinden gelir. Uf, pencerenin cam dışındaki kısmının, yani kasa ve kanat profillerinin (çelik takviye ve contalar dahil) ısı geçirgenliğidir. Profil üreticisinin katalogda verdiği değer genellikle budur.

Uf değerini belirleyen başlıca etkenler şunlardır:

• Kasa genişliği ve odacık sayısı: Daha fazla hava odacığı, ısının profil boyunca iletilmesini zorlaştırır.
• Çelik takviyenin konumu ve boyutu: Çelik, PVC'ye göre ısıyı çok daha iyi iletir; yerleşimi sonucu etkiler.
• Conta sayısı ve tasarımı: Kanat ile kasa arasındaki hava sızıntısını azaltır.

Örnek vermek gerekirse, sitemizde 80 mm ve 6 odacıklı Highline serisi için Uf = 1,16 W/m²K, 70 mm ve 5 odacıklı Klasline Plus için Uf = 1,4 W/m²K değeri paylaşılıyor. Aradaki fark, kasa genişliği ve odacık sayısının etkisini somut olarak gösterir.

Ug: camın ısı geçirgenliği

"g" harfi glazing, yani camlama anlamına gelir. Ug, camın orta bölgesinin ısı geçirgenliğidir ve cam üreticisi tarafından beyan edilir. Pencerenin yüzeyinin büyük kısmı cam olduğu için Ug, toplam performans üzerinde genellikle en büyük etkiye sahiptir.

Ug değerini belirleyen etkenler:

• Cam sayısı: Tek cam, çift cam (ısıcam) veya üçlü cam.
• Cam arası boşluk: Boşluğun genişliği ve içindeki dolgu (kuru hava veya argon gibi bir gaz).
• Kaplama: Low-e (düşük yayıcılıklı) kaplamalar ısı ışınımını yansıtarak Ug değerini belirgin şekilde düşürür.

Kaplamasız standart bir çift cam ile low-e kaplamalı, gaz dolgulu bir çift cam arasında Ug açısından ciddi fark vardır. Bu yüzden teklifte yalnızca "çift cam" yazması yeterli bilgi değildir; camın kaplaması ve dolgusu da belirtilmelidir. Cam türlerini ısıcam seçimi yazımızda ayrıntılı anlattık.

Uw: pencerenin bütününün ısı geçirgenliği

"w" harfi window, yani pencere demektir. Uw, kasa, cam ve bunların birleştiği kenar bölgesinin birlikte oluşturduğu, pencerenin bütününe ait değerdir. Kullanıcı için asıl anlamlı olan budur, çünkü duvara takılan şey tek başına ne profil ne de camdır; ikisinin birleşimidir.

Uw, TS EN ISO 10077-1 standardında tarif edilen yöntemle, alanlara göre ağırlıklı ortalama mantığıyla hesaplanır:

Uw = (Ag × Ug + Af × Uf + lg × Ψg) / (Ag + Af)

• Ag: Cam alanı (m²)
• Af: Kasa ve kanat profilinin görünen alanı (m²)
• lg: Camın görünen çevre uzunluğu (m)
• Ψg (psi): Cam kenarındaki ısı köprüsünü ifade eden doğrusal ısıl geçirgenlik (W/mK)

Formüldeki son terim çoğu zaman gözden kaçar. Isıcamın iki camını birbirinden ayıran kenar çıtası (ara boşluk profili) bir ısı köprüsü oluşturur. Alüminyum kenar çıtası yerine "sıcak kenar" (warm edge) olarak adlandırılan düşük iletkenlikli çıtalar kullanıldığında Ψg değeri düşer ve Uw iyileşir.

Örnek hesap mantığı

Aşağıdaki hesap, formülün nasıl çalıştığını göstermek için varsayımsal değerlerle yapılmıştır; belirli bir ürünün beyan değeri değildir.

Standartlarda karşılaştırma için sık kullanılan referans pencere ölçüsü 1,23 m × 1,48 m'dir (yaklaşık 1,82 m²). Bu pencerede profil alanının 0,55 m², cam alanının 1,27 m², cam çevresinin 4,6 m olduğunu varsayalım:

• Uf = 1,16 W/m²K, Ug = 1,0 W/m²K ve Ψg = 0,04 W/mK (sıcak kenar) için: Uw = (1,27 × 1,0 + 0,55 × 1,16 + 4,6 × 0,04) / 1,82 ≈ 1,15 W/m²K
• Aynı pencerede kenar çıtası, Ψg = 0,07 W/mK olan bir çıta ile değiştirilirse: Uw ≈ 1,23 W/m²K

Bu basit örnek iki şeyi gösterir: Birincisi, cam alanı büyük olduğu için Ug değeri sonucu en çok belirleyen kalemdir. İkincisi, kenar çıtası gibi küçük görünen bir detay bile toplam değeri fark edilir şekilde değiştirebilir.

Katalog değerlerini okurken dikkat edilecekler

• Hangi değer verilmiş? Katalogda yalnızca Uf yazıyorsa bu, pencerenin tamamının performansı değildir. Pencere teklifinde Uw değerini ayrıca sorun.
• Yıldızlı ve dipnotlu değerler: Uw değerleri çoğu zaman belirli bir ölçü ve belirli bir cam kombinasyonu için hesaplanır. Yıldız veya dipnot gördüğünüzde, değerin hangi cam ve hangi ölçü için geçerli olduğunu mutlaka okuyun.
• Aynı koşullarda karşılaştırın: Farklı cam ve ölçülerle hesaplanmış iki Uw değerini yan yana koymak yanıltıcıdır.
• Montajı unutmayın: Laboratuvar değerleri pencerenin kendisini anlatır. Kasa ile duvar arasındaki boşluk kötü yalıtılırsa, iyi bir Uw değeri sahada kaybolur. Bu konuyu PVC pencere montajı yazımızda anlattık.

U değeri ve g değeri: sıcak iklimde ikisine birden bakın

U değerleri iletimle geçen ısıyı anlatır. Güneş ışığının camdan geçerek içeriyi ısıtması ise ayrı bir değerle, g değeri (toplam güneş enerjisi geçirgenliği) ile ifade edilir. Adana, Mersin ya da Antalya gibi güneşli kentlerde, özellikle güneye ve batıya bakan geniş camlarda, düşük Ug değerinin yanında düşük g değerine sahip güneş kontrol kaplamalı camlar tercih edilmelidir. Bu dengeyi Akdeniz iklimi için PVC pencere yazımızda ele aldık.

Mevzuat açısından

Türkiye'de binalardaki ısı yalıtımı kuralları TS 825 standardı ile belirlenir. Standart, ülkeyi iklim bölgelerine ayırır ve pencere gibi yapı elemanları için bölgeye göre izin verilen en yüksek ısıl geçirgenlik değerlerini tanımlar. Yeni bir yapı ya da kapsamlı bir yenileme projesinde, proje müellifinin öngördüğü pencere Uw değerini teklif alırken bayinizle paylaşmanız, doğru profil ve cam kombinasyonunun seçilmesini kolaylaştırır.

Özet

• Uf profilin, Ug camın, Uw pencerenin bütününün ısı geçirgenliğidir.
• Hepsinde değer ne kadar düşükse yalıtım o kadar iyidir.
• Karar verirken Uw'ye bakın ve hangi cam ile hesaplandığını sorun.
• Sıcak iklimde U değerinin yanında camın g değerini de değerlendirin.

Serilerimizin teknik değerleri için ürün sayfalarımızı ve e-katalogu inceleyebilirsiniz. Projeniz için doğru profil ve cam kombinasyonunu belirlemek isterseniz size en yakın bayimizi bulun.

PVC pencere imalatçısı mısınız? Çukurova Profil bayisi olun.